ABDO-screening gaat over twee dingen: het bedrijf dat een gerubriceerde defensieopdracht uitvoert, en de mensen die er werken. Voor wie een securityspecialist inhuurt, bepaalt vooral dat tweede deel je startdatum.
In het woord ABDO-screening lopen die twee makkelijk door elkaar. Wie "ABDO" hoort, denkt al snel aan een vinkje op bedrijfsniveau. Intussen moet de specialist die je wilt laten starten zelf door een veiligheidsonderzoek. En dat kost weken.
Wat is ABDO-screening precies?
ABDO staat voor de Algemene Beveiligingseisen voor Defensieopdrachten. Het is het stelsel van eisen voor bedrijven die voor Defensie werken met gerubriceerde informatie, systemen of objecten. De versie die nu nog in gebruik is, heet ABDO 2019. Het kijkt naar het bedrijf als geheel: bestuur en organisatie, personeel, fysieke beveiliging en digitale beveiliging.
Voor inhuur draait het om het onderdeel personeel. Iemand die een vertrouwensfunctie vervult, heeft een verklaring van geen bezwaar (VGB) nodig. Die krijg je pas na een veiligheidsonderzoek door de AIVD of de MIVD. Wie zoekt op "ABDO-screening", bedoelt meestal precies dat: het veiligheidsonderzoek van de persoon, binnen een opdracht die onder de ABDO valt.
ABDO wordt ABRO: wat verandert er in 2026?
Op 1 januari 2026 is het Kaderbesluit ABRO Rijksdienst in werking getreden. ABRO staat voor Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten. Het is één set eisen voor overheidsopdrachten die de nationale veiligheid raken, en een doorontwikkeling van de eisen die al voor defensieopdrachten golden. Bij elke inkoop doet de opdrachtgever eerst een quick-scan en zo nodig een risicoanalyse. Blijven er risico's over, dan geldt de ABRO.
Voor Defensie loopt het in twee sporen. Defensie gebruikt de ABDO 2019 nog voor lopende contracten en stapt in de loop van 2026 voor nieuwe contracten over op de ABRO. Wordt een lopend contract verlengd, dan blijft de ABDO gelden.
Het toezicht ligt bij het Nationaal Bureau Industrieveiligheid (NBIV), waar deskundigen van de AIVD en de MIVD werken. Elk bedrijf met een ABRO-verklaring moet een beveiligingsfunctionaris hebben, en die wordt altijd gescreend.
De ABRO reikt verder dan Defensie. Organisaties krijgen twee jaar om de ABRO in te voeren. De politie en de ministeries van Algemene Zaken, Defensie, Financiën en het kerndepartement van Justitie en Veiligheid passen hem al toe. Het kabinet wil ook zbo's, provincies, gemeenten, waterschappen en energiebedrijven laten aansluiten. Wie niet aan de eisen voldoet, krijgt de opdracht niet, en een lopende opdracht kan worden stopgezet.
Ook een ingehuurde specialist heeft een VGB nodig
Defensie schrijft letterlijk dat het veiligheidsonderzoek ook geldt voor ingehuurde medewerkers. Een interim security officer, SOC-analist of pentester die in een vertrouwensfunctie terechtkomt, gaat door hetzelfde onderzoek als een vaste medewerker.
Een tweede misverstand: "ik ben al gescreend". Een VGB hoort bij een functie bij een werkgever. Bij vertrek uit de functie vervalt hij, en je kunt hem niet meenemen naar een andere functie. Ervaring in een gescreende omgeving zegt wel iets over iemand. Het levert je geen VGB voor de nieuwe opdracht op.
Reken op acht weken, en soms langer
De UVO, die de veiligheidsonderzoeken afhandelt, heeft volgens Defensie acht weken om een onderzoek af te ronden. Dat kan langer worden als er extra informatie nodig is; dat hoor je dan per brief. Na zes weken kun je via de beveiligingsfunctionaris naar de voortgang vragen.
Wat het onderzoek vooral vertraagt, staat er ook bij. Langdurig verblijf in het buitenland van de kandidaat of diens partner kan extra onderzoek vragen. Kan de UVO een periode in het buitenland niet controleren, dan kan dat zelfs tot een weigering leiden. Het onderzoek kijkt verder naar onder meer justitiële gegevens, financiën en lidmaatschap of steun van organisaties die de democratische rechtsorde bedreigen. Er zijn drie niveaus, A, B en C, en het niveau bepaalt mede welke periode wordt onderzocht.
Zo plan je een inhuur met screening
Mijn advies: plan de startdatum vanaf de screening, niet vanaf het moment dat je een kandidaat kiest. De intake en de selectie kun je in een paar dagen doen. Het veiligheidsonderzoek niet.
- Stel bij de aanvraag vast of de rol een vertrouwensfunctie is en welk niveau erbij hoort. Leg dat vast in de opdrachtomschrijving.
- Betrek de beveiligingsfunctionaris vanaf dag één. Via die persoon loopt de aanmelding en het opvragen van de voortgang.
- Vraag kandidaten vooraf naar langdurig verblijf in het buitenland. Selecteer daar niet op; het helpt je alleen om de doorlooptijd in te schatten.
- Meld de gekozen kandidaat dezelfde dag aan voor het onderzoek. Elke dag die je laat liggen, schuift de start op.
- Spreek met je beveiligingsfunctionaris af wat de specialist in de wachttijd wel mag doen, en wat pas na de VGB kan.
- Houd rekening met een verlenging van de opdracht. Onder een lopend ABDO-contract blijven de oude eisen gelden; een nieuw contract valt onder de ABRO.
Werk je ook voor een ministerie, de politie of straks een gemeente, dan krijg je met hetzelfde patroon te maken. De ABRO is immers gebaseerd op de eisen voor defensieopdrachten. Voor de algemene gang van zaken bij overheidsinhuur schreef ik eerder over een security specialist inhuren bij de overheid.
Welke rollen het meest geraakt worden
De beveiligingsfunctionaris wordt altijd gescreend. Daarnaast ligt het voor de hand dat de screening eerst de rollen raakt die zelf de beveiliging inrichten: de security officer of CISO en de GRC-specialist die de ABDO- of ABRO-eisen vertaalt naar beleid en controls. Daarna komen de mensen die bij gerubriceerde systemen kunnen, zoals SOC-analisten, netwerkspecialisten en pentesters.
Op onze pagina over cybersecurity voor defensie en veiligheid staat welke profielen we in deze sector leveren. Zoek je een specialist voor een opdracht met ABDO- of ABRO-eisen? Via MVPeople plaatsen we interim securityprofessionals, en we nemen de screening vanaf de eerste dag mee in de planning. Bel of mail me via de contactpagina, dan kijken we samen wat haalbaar is.
