Skip to content
MVPeopleGroup
Terug naar insightsRed Teaming

Pentest, red team of TLPT: wat heb je nodig?

Mathijs Visser16 november 20266 min leestijd
Pentest, red team of TLPT: wat heb je nodig?

Een pentest zoekt kwetsbaarheden in een afgebakend systeem. Een red team-oefening test of je organisatie een echte aanvaller op tijd ziet en stopt. Een TLPT is een red team-test die DORA voorschrijft voor aangewezen financiële instellingen, onder begeleiding van DNB of de AFM.

In aanvragen en offertes lopen de drie termen vaak door elkaar. Dat gaat mis zodra je gaat inhuren, want elke variant vraagt om andere mensen en een ander budget. Wie een pentest uitvraagt terwijl hij een red team bedoelt, krijgt de verkeerde cv's.

Wat is een pentest?

Bij een penetratietest probeert een ethisch hacker binnen te komen in een systeem dat je vooraf hebt afgebakend: een webapplicatie, een API, een cloudomgeving of het interne netwerk. Je IT-afdeling weet ervan. De tester werkt met een afgesproken scope, vaak een paar dagen tot een paar weken, en levert een rapport met bevindingen, hoe ernstig ze zijn en hoe je ze oplost.

De vraag die een pentest beantwoordt is: welke gaten zitten er in dit systeem? Daarom doe je hem bij een nieuwe applicatie, na een grote wijziging of als vast onderdeel van je testprogramma. Hij zegt weinig over je detectie. Je SOC weet immers dat er getest wordt, of krijgt de opdracht de meldingen te negeren.

Voor financiële instellingen is regelmatig testen geen keuze meer. DORA verplicht elke financiële entiteit, behalve micro-ondernemingen, tot een programma voor het testen van digitale operationele weerbaarheid. Artikel 24 vraagt minstens jaarlijks passende tests van alle ICT-systemen en applicaties die kritieke of belangrijke functies ondersteunen, en artikel 25 noemt penetratietests uitdrukkelijk als een van de mogelijke tests, naast kwetsbaarheidsscans en netwerkbeveiligingsbeoordelingen. De AFM schrijft dat interne of externe testers die jaarlijkse tests mogen doen, zolang je belangenconflicten voorkomt.

Wat is een red team-oefening?

Een red team gedraagt zich als een echte aanvaller met een concreet doel. Denk aan toegang krijgen tot het betalingsverkeer of tot de mailbox van de CFO. Het team kiest zelf de route: phishing, een zwak wachtwoord bij een leverancier, een vergeten server, desnoods iemand die achter een medewerker aan het pand binnenloopt. Mensen, processen en techniek vallen allemaal binnen de oefening.

Een red team-oefening beantwoordt een andere vraag dan een pentest: ziet je blue team, de mensen die moeten detecteren en reageren, de aanval, en hoe snel grijpen ze in? Daarom weet bijna niemand in je organisatie ervan. Alleen een klein controleteam, vaak white team genoemd, is ingelicht en kan de oefening stilleggen als er iets misgaat.

Een red team-oefening duurt langer dan een pentest en begint meestal met threat intelligence: welke aanvallers richten zich op jouw sector, en met welke technieken? De scenario's worden daarop gebouwd. Na afloop lopen red en blue team de aanval samen stap voor stap terug, en in dat gesprek zit de meeste leerwaarde.

Wat voegt een TLPT onder DORA toe?

Een TLPT, threat-led penetration test, is een red team-test volgens vaste regels en onder toezicht. Volgens artikel 26 van DORA voeren aangewezen financiële entiteiten minstens eens per drie jaar zo'n test uit. De toezichthouder kan die frequentie aanpassen aan het risicoprofiel. Elke test dekt meerdere of alle kritieke of belangrijke functies en draait op live productiesystemen. DORA koppelt de werkwijze aan TIBER-EU, het Europese kader voor ethisch red teamen op basis van threat intelligence.

Wie moet testen, bepaalt de toezichthouder. De AFM legt uit dat de AFM of DNB de aanwijzing doet, afhankelijk van wie je vergunning heeft verleend, en dat een instelling die bij beide valt een gezamenlijke test kan doen. Micro-ondernemingen en instellingen onder het vereenvoudigde ICT-kader worden niet aangewezen. De actieve testfase duurt volgens de AFM minstens twaalf weken. Bij DNB krijgen aangewezen instellingen een brief. Het Test Cyber Team van DNB markeert daarna de officiële start, en na een goedgekeurd verloop volgt een attestatie. De instelling schrijft zelf een samenvattend rapport met lessen en verbeteracties.

DORA stelt ook eisen aan de testers. Ze moeten aantoonbare expertise hebben in threat intelligence, penetratietesten en red teaming, gecertificeerd zijn of een ethische code volgen, en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering hebben. Werk je met een intern red team, dan moet je minstens bij elke derde test externe testers inschakelen.

Val je niet onder TLPT maar wil je wel op dezelfde manier oefenen, kijk dan naar het ART-framework van DNB. Dat is een modulaire variant van TIBER, bedoeld voor instellingen die nog niet klaar zijn voor een volledige TIBER-test, of die vaker willen testen. DNB schrijft dat ART onder bepaalde omstandigheden kan meetellen voor de testplicht uit artikel 24 van DORA.

Welke specialisten heb je per variant nodig?

Voor een pentest huur je een pentester in met ervaring in jouw type omgeving. Iemand die sterk is in webapplicaties is niet automatisch goed in Active Directory of in een Azure-tenant. Vraag naar recente opdrachten in vergelijkbare systemen en laat een geanonimiseerd rapport zien. Een certificering als OSCP zegt iets over handwerk, de kwaliteit van het rapport zegt meer over wat je eraan hebt.

Voor een red team-oefening heb je een team nodig: een red team lead die het scenario ontwerpt en de oefening bewaakt, operators die de aanval uitvoeren, en iemand voor threat intelligence. Aan jouw kant zit het white team. Dat zijn een paar mensen met mandaat, meestal de CISO en iemand uit het bestuur of de risicofunctie. Wil je meer weten over die rollen, kijk dan op onze pagina over red teaming.

Voor een TLPT komt daar de projectkant bij. Een instelling moet de test voorbereiden, de partijen inkopen, de scope met de toezichthouder afstemmen en na afloop de verbeteracties opvolgen. Dat is projectwerk met een begin en een eind, en dus goed interim te beleggen: een TLPT-coördinator of control team lead aan de kant van de instelling.

Vergeet je blue team niet. Na een TLPT of red team-oefening komen er vrijwel altijd verbeterpunten in detectie en respons. Iemand moet die oppakken. Ontbreekt die capaciteit, dan blijft het bij een rapport.

Waar begin je? Mijn advies

Mijn mening: begin met goede pentests en een detectieteam dat iets kan zien. Een red team-oefening heeft pas zin als je blue team volwassen genoeg is om ervan te leren. Bij een organisatie zonder werkende logging of zonder iemand die 's nachts meldingen bekijkt, komt een red team altijd binnen. Dan betaal je veel geld voor een uitkomst die je vooraf al wist.

Toets het zelf: kun je vandaag zeggen welke systemen logs naar je SIEM sturen, wie een melding om drie uur 's nachts oppakt en hoe lang dat duurt? Zo niet, investeer dan eerst daarin. Hoe je zo'n team stap voor stap opbouwt, lees je in mijn stuk over een SOC-team opbouwen.

Voor aangewezen instellingen ligt het anders, want de TLPT komt hoe dan ook. Gebruik de jaren ervoor om je detectie op orde te brengen. Een TLPT die blinde vlekken laat zien die je zelf al kende, levert minder op dan een test die je echt iets nieuws vertelt. Werk je in het bankwezen, lees dan ook mijn stuk over privileged access management onder DORA. Beheeraccounts zijn bijna altijd een doelwit in zo'n test.

Zoek je een pentester, een red team lead of iemand die je TLPT aan jouw kant coördineert? Op onze pagina pentester inhuren lees je hoe we werken, en via MVPeople zetten we interim securityspecialisten in. Of bel of mail me, dan kijken we samen welke test nu bij je past.

Veelgestelde vragen

Ja, maar alleen onder voorwaarden. Artikel 27 van DORA staat interne testers toe als de toezichthouder dat goedkeurt, als je aantoont dat je er voldoende middelen voor hebt en als de threat intelligence van een externe partij komt. Daarnaast moet je bij minstens elke derde TLPT externe testers inschakelen. Voor de meeste instellingen is een volledig extern team daarom de eenvoudigste route.

Bij purple teaming werken het red team en het blue team tijdens de oefening openlijk samen. De aanvaller voert een techniek uit, de verdediger kijkt meteen of zijn detectie die oppikt, en samen stellen ze de regels bij. Je test dus minder geheim dan bij een red team, maar je leert sneller. Mijn advies: doe dit voordat je aan een eerste red team-oefening begint.

Mathijs Visser

Mathijs Visser

Co-founder en Lead Consultant, MVPeople Group

Mathijs Visser richtte MVPeople Group in 2022 op en werft al ruim 16 jaar IT- en cybersecurityprofessionals voor enterprise organisaties in Nederland. Hij is gespecialiseerd in interim CISO-, IAM- en GRC-opdrachten.

Volg MVPeople Insights in Google

Voeg mvpeoplegroup.com toe als voorkeursbron. Dan ziet u onze artikelen vaker terug in het nieuwsblok en de AI-antwoorden van Google.

Meer weten?

Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel? Of wil je sparren over jouw specifieke situatie? Neem vrijblijvend contact met ons op.

KLAAR OM DE JUISTE CYBERSECURITY PROFESSIONAL TE VINDEN?